Bàn luận về Quy ước ngôn ngữ và giá trị đúng của mệnh đề

Tóm tắt

Tóm tắt: Mọi ngôn ngữ đều có tính quy ước, quy luật sử dụng, và nhiều nhà nghiên cứu ngôn ngữ
đã và đang nỗ lực nghiên cứu những quy luật, con đường đi của ngôn ngữ. Cũng dễ hiểu là nó có thể
giúp một cộng đồng ngôn ngữ cụ thể chấp nhận cách sử dụng và hiểu nhau trong giao tiếp. Quy ước
ngôn ngữ coi các liên kết truyền thống như những quy định về giá trị đúng và không cần xem xét đến
những cam kết siêu hình về giá trị đúng ấy. Vậy liệu rằng sự vận động của ngôn ngữ là có tính tự
nhiên/độc lập hay quy ước? Một mặt, nếu sự vận động của ngôn ngữ có tính quy ước và mọi người
tuân thủ theo những quy ước ấy thì dẫn đến một kiến thức chung và kiến thức chung này gọi là kiến
thức suy luận diễn dịch (a priori knowledge), không phụ thuộc vào quan sát, trải nghiệm, đánh giá
thực tế mà phụ thuộc vào tính logích, quy luật của ngôn ngữ. Ngoài ra, cũng có thể gọi là kiến thức
suy luận quy nạp (a posteriori knowledge), phụ thuộc vào quan sát, trải nghiệm trực tiếp với thế giới,
chứng cứ thực tế. Mặt khác, nếu sự vận động của ngôn ngữ có tính tự nhiên/độc lập thì không cần
xem xét đến các quy ước ngôn ngữ, mà xem xét đến kiến thức qua trực giác (knowledge by intuition)
của người nói và người nghe. Nghĩa là không cần thông qua những suy luận thông thường (suy luận
diễn dịch và quy nạp) để nhận định giá trị đúng của mệnh đề, mà thông qua vị thế nhận thức
(epistemic status) để cam kết siêu hình về giá trị đúng ấy. Điều này có nghĩa là không dựa vào các
suy luận thông thường (suy luận diễn dịch và quy nạp) để xác định tính giá trị đúng của mệnh đề, mà
dựa vào vị thế nhận thức (epistemic status) để cam kết các giá trị siêu hình cho những giá trị đúng ấy.
Bài viết đánh giá và tranh luận về quy ước ngôn ngữ và giá trị đúng của mệnh đề.
Từ khóa: Quy ước ngôn ngữ; giá trị đúng của mệnh đề; vị thế nhận thức; suy luận diễn dịch; suy
luận quy nạp