HIỆN TƯỢNG THẨM THẤU NGỮ NGHĨA CỦA TỪ THAO THAO 滔滔

Tóm tắt

TÓM TẮT: Từ mượn gốc Hán là một bộ phận quan trọng của tiếng Việt. Trong đó, một bộ phận
không nhỏ các từ thuộc nhóm từ láy. Việc khảo sát sự phát triển ngữ nghĩa của các từ ngữ này trước
khi du nhập vào tiếng Việt là một nội dung nghiên cứu quan trọng của ngành lịch sử từ vựng. Trong
nghiên cứu lịch sử từ vựng, lí luận phái sinh là một lí luận thường xuyên được sử dụng, giải thích
được không ít các trường hợp diễn biến ngữ nghĩa. Tuy nhiên, vẫn có một số trường hợp mà lí luận
phái sinh cổ điển khó giải thích được một cách triệt để. Bài viết này nhằm giới thiệu lí luận “thẩm
thấu ngữ nghĩa” 词义渗透 và ứng dụng của lí luận này trong việc khảo sát diễn biến ngữ nghĩa. Trên
cơ sở nghiên cứu trường hợp, vận dụng các phương pháp như khảo cứu văn bản, so sánh sự phát triển
của từ vựng qua các thời kì, thống kê tần suất sử dụng, bài viết chỉ ra rằng thao thao 滔滔 vốn có
nguồn gốc từ đào đào 䛬䛬. Dưới sự tác động của cơ chế “thẩm thấu ngữ nghĩa”, thao thao 滔滔 hấp
thu ngữ nghĩa của đào đào 䛬䛬 và trở thành dạng thức thông dụng nhất. Nghiên cứu này hướng đến
việc góp phần bổ sung tư liệu và cách tiếp cận cho ngành lịch sử từ vựng, nhất là lĩnh vực nghiên cứu
từ mượn Hán-Việt.
TỪ KHÓA: Từ vựng gốc Hán; thẩm thấu ngữ nghĩa; từ láy; thao thao; từ mượn Hán-Việt.