CHUYỂN TÁC VÀ SỰ BIỂU HIỆN LỢI ÍCH TRONG CHƯƠNG I LUẬT ĐẦU TƯ VIỆT NAM (SỬA ĐỔI NĂM 2025): TỪ KHÍA CẠNH SFL VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA NGỮ LIỆU

Tóm tắt

TÓM TẮT: Bài viết này vận dụng khuôn khổ Ngữ pháp chức năng hệ thống (SFL) để khảo sát
cách thức ngôn ngữ hóa quyền lực và quyền thụ hưởng trong Chương I của Luật Đầu tư Việt Nam
(sửa đổi năm 2025). Trên cơ sở chú giải ở cấp mệnh đề bằng UAM CorpusTool, nghiên cứu áp dụng
phân tích chuyển tác (transitivity) nhằm xem xét các kiểu quá trình và các thành tố chu cảnh mã hóa
hiệu lực quản lí nhà nước và quyền của các nhóm thụ hưởng. Kết quả cho thấy các mệnh đề có quá
trình quan hệ (relational) đóng vai trò cấu trúc nòng cốt, dùng để xác định và phân loại các tham thể;
trong khi đó các mệnh đề vật chất (material) hiện thực hóa những quyền và nghĩa vụ được luật định.
Các mệnh đề ngôn ngữ (verbal) tuy xuất hiện không nhiều nhưng đảm nhiệm vai trò then chốt là
công bố/ban hành hoặc tuyên bố các chuẩn tắc. Phân tích vai tham thể cho thấy hai mô thức hành
thểcó tính hệ thống: Nhà nước giữ hành thể (Actor) thiết lập các phạm trù và điều kiện quy định, còn
nhà đầu tư hoạt động như Hành thểhiện thực hóa những khả thể được trao quyền thành hành động cụ
thể. Các thành tố chu cảnh,đặc biệt là địa điểm, mục đích, điều kiện, cũng như quan điểm (stance) và
đối tượng (matter), quy định chính xác các tham số thời gian, không gian và điều kiện trong đó nhà
đầu tư được pháp luật cho phép hành động. Nghiên cứu đề xuất một cách tiếp cận SFL-ứng dụng cho
phân tích diễn ngôn lập pháp, đồng thời kiến nghị mở rộng phạm vi phân tích ra toàn bộ đạo luật và
áp dụng mã hóa đa nhà nghiên cứu để nâng cao độ tin cậy liên mã hóa cũng như tính giá trị và nhất
quán của kết quả phân tích.
TỪ KHÓA: SFL; Luật Đầu tư của Việt Nam; UAM CorpusTool; chuyển tác; kiểu quá trình;
thành tố chu cảnh; vai tham gia.