ẨN DỤ Ý NIỆM “CHIẾN TRANH LÀ LỬA” TRONG TÁC PHẨM “MƯA ĐỎ” CỦA CHU LAI

Tóm tắt

TÓM TẮT: Nghiên cứu này phân tích ẩn dụ ý niệm “Chiến tranh là lửa” trong tiểu thuyết Mưa
đỏ của Chu Lai từ góc nhìn ngôn ngữ học tri nhận. Dựa trên lí thuyết ẩn dụ ý niệm của Lakoff và
Johnson (1980), bối cảnh cảm xúc - văn hóa của Kövecses (2000), và lí thuyết pha trộn ý niệm của
Fauconnier và Turner (2002), bài viết chỉ ra rằng chiến tranh được tái hiện như một ngọn lửa mù mịt,
sục sôi và hủy diệt toàn diện, bao trùm từ đời sống con người đến đô thị và hệ sinh thái. Các công
trình của Trần Văn Cơ (2007) và LýToàn Thắng (2015) được vận dụng để bản địa hóa các lí thuyết
quốc tế, qua đó lí giải cách Chu Lai nhân hóa không gian, kiến trúc và thiên nhiên như những nạn
nhân của chiến tranh. Nhờ thủ pháp này, Mưa đỏ khẳng định giá trị nhân văn: giữa “biển lửa”, con
người Việt Nam vẫn kiên cường với khát vọng sống mãnh liệt. Nghiên cứu cũng mở ra hướng so
sánh ẩn dụ “lửa” trong Mưa đỏ với các tác phẩm chiến tranh khác, nhằm nhận diện tính phổ quát và
đặc thù trong văn học Việt Nam.
TỪ KHÓA: ẩn dụ ý niệm; chiến tranh; lửa; Mưa đỏ; Chu Lai