NGÔN NGỮ HỌC ĐỐI CHIẾU: “ĐỐI CHIẾU”, “SO SÁNH” VÀ “TERTIUM COMPARATIONS”

Tóm tắt

TÓM TẮT: Cùng với sự phát triển của Ngôn ngữ học, với tư cách là một phân ngành, Ngôn ngữ
học đối chiếu không ngừng phát triển cả về lí thuyết và thực tiễn. Về mặt lí thuyết là sự vận dụng các
lí thuyết của ngôn ngữ học hiện đại vào nghiên cứu đối chiếu giữa các ngôn ngữ, từ đó mở ra các
hướng nghiên cứu mới cho ngôn ngữ học đối chiếu, nhất là cách tiếp cận liên chuyên ngành (với các
chuyên ngành của Ngôn ngữ học như: Ngôn ngữ học xã hội, Ngôn ngữ học tri nhận, Ngôn ngữ học
tâm lí, Ngôn ngữ học khối liệu, v.v.) và liên ngành (với các ngành khoa học khác như: Nhân học, Xã
hội học, Văn hóa học, Tâm lí học, v.v.). Về mặt thực tiễn, Ngôn ngữ học đối chiếu với mục tiêu ban
đầu là phục vụ cho việc dạy-học ngôn ngữ (ngôn ngữ thứ hai, ngoại ngữ) nay đã mở rộng sang các
lĩnh vực khác như dịch thuật, từ điển, công nghệ thông tin, v.v. Mặc dù vậy, cho đến nay, một số khái
niệm cơ bản của Ngôn ngữ học đối chiếu vẫn còn được tiếp thảo luận. Đó cũng là chuyện bình
thường của khoa học, nhất là khi được soi rọi bởi những lí thuyết mới, cách nhìn mới. Vì thế, bài viết
này tập trung vào ba khái niệm cơ bản của ngôn ngữ học đối chiếu là “đối chiếu”, “so sánh” và
“Tertium comparationis” (với cách dịch khác nhau trong tiếng Việt). Với cách nhìn “trong người có
ta và trong ta có người”, bài viết cố gắng phân tích chỉ ra các cách nhìn khác nhau đối với mỗi thuật
ngữ, theo đó để thấy được đặc điểm của của mỗi thuật ngữ và cả sự chồng lấn giữa chúng.
TỪ KHÓA: Ngôn ngữ học đối chiếu; đối chiếu; so sánh; tiếp cận liên ngành; chồng lấn.