NGÔN NGỮ ĐÁNH GIÁ TRONG TRUYỀN THÔNG SỨC KHỎE CỦA BỘ Y TẾ VIỆT NAM TỪ LÍ THUYẾT NGÔN NGỮ HỌC CHỨC NĂNG HỆ THỐNG

Tóm tắt

TÓM TẮT: Bài viết phân tích việc sử dụng ngôn ngữ đánh giá trong các tài liệu truyền thông sức khỏe
chính thức do Bộ Y tế Việt Nam phát hành giai đoạn 2015-2025, gồm thông điệp, khuyến cáo và tờ rơi y
tế. Dựa trên khung lí thuyết đánh giá của Martin và White (2005), nghiên cứu tập trung vào ba hệ thống:
Thái độ (Affect, Judgment, Appreciation), Tăng cường (Graduation) và Lập trường (Engagement), nhằm
làm rõ cách thức ngôn ngữ được vận dụng để biểu đạt cảm xúc, nhấn mạnh mức độ nguy cơ và định
hướng hành vi cộng đồng. Phân tích 41 văn bản và video cho thấy, các thông điệp y tế thường sử dụng
ngôn ngữ khẳng định, biểu thức tăng cường mạnh và cảm xúc tiêu cực có kiểm soát để kích hoạt nhận
thức nguy cơ và thúc đẩy hành vi phòng bệnh. Lập trường đóng củng cố tính chính danh trong bối cảnh
khẩn cấp, còn lập trường mở khuyến khích lựa chọn có ý thức trong truyền thông dài hạn. Từ hướng tiếp
cận của ngôn ngữ học ứng dụng, nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ vai trò điều tiết của ngôn ngữ trong
diễn ngôn y tế chính thống tại Việt Nam.
TỪ KHÓA: Ngôn ngữ đánh giá; truyền thông sức khỏe; tờ rơi y tế; khuyến cáo y khoa; hệ thống đánh
giá.