Ẩn dụ ý niệm về hoa sen trong văn hóa Phật giáo Việt Nam nhìn từ lí thuyết đa cấp độ ẩn dụ trong ngôn ngữ học tri nhận

Tóm tắt

Tóm tắt: Bài nghiên cứu này nhằm khám phá tầng nghĩa ẩn dụ xoay quanh biểu tượng hoa sen và
khái niệm hóa trong văn hóa Phật giáo Việt Nam thông qua lăng kính của lí thuyết đa cấp độ ẩn dụ
trong Ngôn ngữ học tri nhận. Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa phân tích 113
diễn ngôn liên quan đến hình ảnh hoa sen được trích từ 25 tác phẩm nổi bật của các thiền sư và bậc
chân tu. Kết quả cho thấy, hình ảnh hoa sen không chỉ vận hành ở cấp độ khái niệm tôn giáo trừu
tượng mà còn len lỏi vào không gian tâm thức của người Việt như một biểu tượng sống động. Qua
đó, bài viết góp phần khẳng định vai trò của ẩn dụ trong việc kết nối giữa ngôn ngữ, tri nhận và tín
ngưỡng, đồng thời tiếp cận hướng nghiên cứu liên ngành về biểu tượng tôn giáo trong ngôn ngữ học
tri nhận hiện đại.
Từ khóa: Ẩn dụ ý niệm; ngôn ngữ học tri nhận; bốn cấp độ ẩn dụ ý niệm; Phật giáo; hoa sen.