“KHÔNG GIAN THIÊNG” THỜ TẢN VIÊN SƠN THÁNH TỪ NHỮNG ĐỊA DANH CÒN VÀ MẤT

Tóm tắt

TÓM TẮT: Tản Viên Sơn Thánh (Sơn Tinh) là vị thần linh thiêng trong tín ngưỡng làng xã Việt
Nam. Truyện về Thánh Tản phong phú và được lưu truyền rộng rãi dọc đôi bờ sông Đà. Dân cư Xứ
Đoài đã gán vào hệ truyện tích về vị thần này hàng loạt địa danh gắn với các khu vực tự nhiên và khu
vực cư trú. Trong quá trình lịch sử lâu dài, nhiều địa danh được dân làng gìn giữ bảo tồn nhưng cũng
nhiều địa danh đã bị biến đổi sâu sắc. Bằng thủ pháp so sánh đối chiếu ngôn ngữ địa lí lịch sử, bài
viết thực hiện các khảo sát địa danh của vùng, phục dựng các địa danh có vai trò nối kết “không gian
tâm linh” của tín ngưỡng, sau đó đặt nó vào không gian thực địa. Từ đó, bài viết đưa ra những kiến
giải cá nhân về trạng thái ngôn ngữ vùng.
TỪ KHOÁ: Sơn Tinh; Tản Viên Sơn Thánh; văn hoá học; khu vực học; địa danh.