THAM TỐ LÀM BỔ NGỮ CỦA VỊ TỪ VẬT TRẠNG TIẾNG VIỆT

Tóm tắt

TÓM TẮT: Bài báo này bàn về tham tố làm bổ ngữ của nhóm vị từ vật trạng trong tiếng Việt. Các
khía cạnh sẽ được bàn đến là: (i) Khả năng ngoại động của vị từ vật trạng: những vị từ vật trạng mà
ngoài diễn tố đảm nhiệm chức năng là chủ ngữ ở bình diện cú pháp, đòi hỏi phải có diễn tố là bổ ngữ
trực tiếp (Bổ ngữ trực tiếp có thể ngầm ẩn), được xem là những vị từ ngoại động; (ii) Trên bình diện
cú pháp: tham tố làm bổ ngữ xuất hiện ngay sau vị từ vật trạng, có thể là (ngữ) danh từ chỉ người, bộ
phận, nguồn gốc, chất/ vật liên quan đến trạng thái sự tình, là một kết cấu chủ - vị để miêu tả trạng
thái, tình trạng, phạm vi ảnh hưởng của sự tình; (iii) Trên bình diện nghĩa: tham tố làm bổ ngữ của vị
từ vật trạng đảm nhiệm 3 vai nghĩa chính - vai Phương diện chỉ phương thức, phương diện, đối thể
biểu thị của vật, vai Nguyên nhân dùng để chỉ các yếu tố gây ra trạng thái đương thể, vai Liên đới
phản ánh mối liên quan giữa đương thể và các yếu tố gây biến đổi tính chất/ tình trạng của trạng thái.
Xác định được các vấn đề của tham tố làm bổ ngữ của nhóm vị từ vật trạng tiếng Việt sẽ làm rõ thêm
khả năng hoạt động của nhóm vị từ này, đồng thời cũng cố thêm tư cách vị từ của nhóm vị từ vật
trạng tiếng Việt - nhóm từ vẫn được ngữ pháp Truyền thống xếp vào từ loại tính từ.
TỪ KHÓA: Vị từ vật trạng; bổ ngữ; ngoại động; bình diện cú pháp; bình diện nghĩa.