Nghiên cứu về dịch các yếu tố văn hóa đặc trưng bất khả dịch trong bản dịch Việt - Anh tác phẩm văn học “Hàng nước cô Dần” của nhà văn Thạch Lam

Tóm tắt

Tóm tắt: Trong quá trình dịch thuật, các quy chiếu đặc biệt về văn hóa bất khả dịch trong ngôn
ngữ nguồn dường như là thách thức lớn nhất với dịch giả do chúng thiếu sự tương đương trong ngôn
ngữ đích. Nghiên cứu này nhằm mục đích tìm hiểu các thủ pháp mà dịch giả dùng để giải quyết hiện
tượng này, bao gồm các quy chiếu về con người và công việc, đồ ăn/thức uống, và đồ vật trong bản
dịch văn học Việt - Anh tác phẩm ‘Hàng nước cô Dần’ của nhà văn Thạch Lam và sự tương đương
về mặt ngữ nghĩa của chúng. Phương pháp định tính chủ yếu được áp dụng để nghiên cứu phân tích
sâu nhằm xác định thủ pháp dịch và tương đương dịch thuật. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các
qui chiếu đặc biệt về văn hóa bất khả dịch hầu hết được chuyển tải bằng thủ pháp mô tả, đôi khi bằng
từ đồng nghĩa, hoặc mô phỏng. Những thủ pháp này, mặc dù thể hiện nỗ lực rất lớn của người dịch,
vẫn để lại sự thất thoát một phần về nghĩa, đặc biệt là nghĩa biểu cảm. Vì vậy, chú thích cuối trang
với các giải thích chi tiết về văn hóa nguồn thực sự cần thiết để người đọc đích cảm nhận được hết
cái hay cái đẹp của ngôn ngữ nguồn. Kết quả nghiên cứu được kỳ vọng sẽ góp phần hỗ trợ giảng dạy
các khóa học dịch thuật, giúp người học có thể xử lý các quy chiếu văn hóa đặc trưng bất khả dịch
trong văn bản nguồn bằng tiếng Việt.
Từ khóa: tương đương; dịch thuật; thủ pháp; bất khả dịch; quy chiếu đặc biệt về văn hóa; văn
học.