Hành động ngôn từ xin lỗi gián tiếp và hồi đáp trong hội thoại phim tiếng Việt

Tóm tắt

Tóm tắt: Hiện nay vẫn chưa có nhiều nghiên cứu về hành động ngôn từ (HĐNT) xin lỗi và chiến
lược hồi đáp mặc dù đây là những HĐNT phổ biến trong giao tiếp. Bài viết này nhằm khám phá những
hành vi ngữ dụng của các chiến lược xin lỗi gián tiếp và hồi đáp trong các cuộc thoại trong phim Việt
Nam. Nghiên cứu dựa trên lý thuyết ngữ dụng xã hội học, bao gồm các hành vi ngữ dụng của Mey (2006, 2013), các cặp phát ngôn kế cận hoặc HĐNT và hồi đáp của Schegloff (1974), các HĐNT và
gián tiếp của Searle (1975), phân loại lời xin lỗi của Trosborg (2011), và phân loại HĐNT lời xin lỗi của Holmes (1990, 1995). Bài báo sử dụng phương pháp nghiên cứu miêu tả định tính với sự hỗ trợ của thông tin định lượng thu thập được từ việc phân tích kịch bản phim của các bộ phim tâm lý xã hội
nói tiếng Việt để miêu tả các cặp kế cận hoặc các trao đổi có dùng chiến lược xin lỗi gián tiếp và hồi
đáp. Kết quả nghiên cứu phát hiện rằng việc trao đổi các chiến lược xin lỗi gián tiếp - lảng tránh được
sử dụng nhiều hơn so với việc trao đổi các chiến lược xin lỗi gián tiếp - thừa nhận. Bài báo cũng đề xuất
một số hàm ý về áp dụng kết quả nghiên cứu trong dạy học tiếng Việt cho người nước ngoài.
Từ khóa: hành động ngôn từ; cặp kế cận; chiến lược xin lỗi gián tiếp; chiến lược hồi đáp gián tiếp;
cuộc thoại trong phim Việt Nam